MENU

Het geheim van de stilte - Dag van inspiratie en ontmoeting

Door Marianne van Waterschoot, columniste bij NieuwWIJ.nl

Zijn wij vervreemd van de schepping? Daar word je stil van, wat betekent dat? Ben jij ´all-een´? Drie indringende vragen die de gastsprekers tijdens de bijeenkomst in het Dominicanenklooster in Huissen aan de orde stelden. Vragen die geen genoegen nemen met een snelle reactie. Vragen die om stilte en aandacht vragen, eenzaamheid misschien wel.

Op zaterdag 12 januari jl. organiseerde Dominicanenklooster Huissen een dag rond het thema ´Het geheim van de Stilte’. Een van de meest gehoorde zinnen tegenwoordig is denk ik ‘Ik heb het druk’. In deze technocratische tijd valt die drukte samen met veel lawaai. Overal word je ingesloten door geluid, je moet moeite doen om stilte te vinden.

De dag begon met liederen vertolkt door sopraan Elske te Lindert, die zichzelf op de piano begeleidde. Directeur Aalt Bakker heette iedereen welkom en introduceerde de dag.

Leo Fijen, veelzijdig KRO/RKK hoofd, auteur en historicus, startte de dag en nam de groep van 120 gasten mee naar Schiermonnikoog. Hij omschreef ‘het gevoel van Schiermonnikoog’ als ‘de adem van Schier’, die talloze mensen rust, stilte, maar ook confronterende zelfreflectie heeft gebracht en dat nog steeds doet. Met beeld en verhaal illustreerde hij de kracht van dit eilandgevoel voor veel mensen. De natuur nodigt tot stilte en het zien en horen van de schepping. ‘Misschien dat het geheim wel is, dat er keuzeloze momenten ontstaan waarin iets aan je gebeurt door de Schepper of schepping’, volgens Leo Fijen.

Ik ben zelf een fervent Schierganger en ik herken dat gevoel. Het is een eiland, dat schept al afstand van het vaste(land) ritme. Op het eiland kan je letterlijk geen kant op, maar de wijdte van het panorama rondom brengt iets teweeg. De schepping gedijt bij de eigen natuurlijke orde, die een richtlijn kan zijn voor het aanbrengen van een meer natuurlijke structuur in ons leven. Die eigen natuur is het ritme van ons lichaam.

Na een korte pauze ging de groep gezamenlijk de stilte in. Op suggestie van één van de deelnemers was het nagenoeg 15 minuten stil in de kapel. Voor sommige mensen lastig zo samen, voor anderen een verfrissende stilte.

De volgende gastspreker was filosofe en auteur Joke Hermsen, die de groep confronteerde met het maatschappelijke, sociale en individuele heden. De tijd waarin wij leven is druk, luidruchtig, individueel gericht en raakt voller met apparaten en gadgets. Als we niet oppassen, veruitwendigen we helemaal, waardoor we zelf een soort automaten worden. Jonge mensen verlangen meer en meer naar rust en stilte. De stille, verinnerlijkte dialoog was iets dat lang in kerkelijke context een plaats kende (bidden, contemplate, zwijgen). De religieuze mens laat zich niet langer beperken tot het domein van kerken en kloosters, maar gaan op zoek naar verbinding zonder opgelegde verplichting. De komende eeuw zal volgens Joke Hermsen meer en meer in het teken staan van ‘religare’, wat verbinden betekent en dat in een veel bredere context staat dan het zich verbinden aan één signatuur. Wat is dat niet uit te roeien verlangen naar rust en stilte van alle tijden? Joke Hermsen vatte het samen in het mooie woord ‘weemoed’.

Na een gezellige lunch in de gangen van het klooster was er voldoende tijd voor een praatje, een wandeling, wat lezen of in stil zijn. De derde gastspreker was Rick Timmermans, journalist en ‘Godszoeker’. In Vaals kwam hij als student in aanraking met het Benedictijnse kloosterleven. Hijraakte gefascineerd door het ritme van de gemeenschap waar ook plaats bleef voor de ontwikkeling van het individu. ‘Monniken streven op ieder moment naar stilte, niet alleen tijdens de contemplatie, maar ook tijdens het spreken’, vertelde Timmermans. ‘Etymologisch gezien komt het woord ‘stilte’ van ‘stel’, waar je zowel steel als staal aan kunt verbinden. Deze onbeweeglijkheid, dit vast staan, heeft te maken met aarding en op stevige grond staan. Dat is essentieel om stil te kunnen zijn.’ Volgens Rick Timmermans zijn mensen vaak afwerend tegenover stilte, omdat het je afpelt tot de vraag wie je nu werkelijk bent. Ik denk ook dat als je je naakte zelf ontdekt, daar tegenover komt te staan, dat je weinig anders kunt doen dat stil zijn.

Na de lezingen werd het laatste dagonderdeel gevuld met diverse workshops. Iedere gast kon zich ’s ochtends voor één ervan opgeven. Verhalen vertellen, zingen, mediteren, poëzie, de mensen verspreidden zich en kwamen geïnspireerd terug naar de korte viering, waarmee de dag op gepaste wijze beëindigd werd. In de kloostergangen werd afgesloten met een geanimeerde borrel.

Het was een mooie dag, vol, maar door de pauzes en de variatie in sprekers en workshops een dag met veel indrukken en ontmoetingen. Een dag die reflectie verdient. Wat raakte me het meest? Wat maakte diepe indruk op me? In elk geval sopraan Elske te Lindert met haar indrukwekkende, mooie stem. Zij startte de dag en ronde die ook weer. Muziek spreekt, waar woorden teveel zijn of tekort schieten.

Na de volle dag bleven wat zinnen door me heen gaan. Ik ben een taalmens, er staan spaties tussen de woorden. Daar zit stilte in, dat kan niet anders. Wat kan ik doen om nog meer stilte in en om me heen te krijgen, ook in mijn dagelijks leven. Maak ik genoeg tijd voor mijn zelf, krijgt mijn ziel genoeg voeding? Ga ik nog teveel mee in de jachtigheid van alledag? Kijk en luister ik wel genoeg, naar anderen, naar de schepping, waardoor ik wat meer kan zien en horen? Vermoedelijk zijn er meer deelnemers, die opgeladen naar huis teruggekeerd zijn. De inspiratie van deze dag zat fraai verpakt in de ontmoeting.

De drie wonderlijkste woorden

Wanneer ik het woord Toekomst uitspreek,
Vertrekt de eerste lettergreep naar het verleden.
Wanneer ik het woord Stilte uitspreek,
Vernietig ik haar.Wanneer ik het woord Niets uitspreek,
Schep ik iets dat in geen enkel niet-bestaan past.

Wislawa Szymborska


Boeken:
Het geheim van de stilte - Levenslessen van eilandgasten (Leo Fijen)
Stil de tijd - Pleidooi voor een langzame toekomst (Joke Hermsen)
Hunkeren naar rust - Pelgrimeren door de Regel van Benedictus (Rick Timmermans)
 

Terug

Wanneer is er wat te doen?

Kalender wordt geladen...

Bekijk het volledige overzicht >

Volg ons op Twitter Twitter icon

Ontvang onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte en meld u aan voor de nieuwsbrief
Aanmelden

Lees hier de Kloosterkrant

Het Klooster in beeld