MENU

Is het 'Leven zonder waarom' van Meister Eckhart navolgenswaard?

Door Leo Oosterveen OP

Is het ‘leven zonder waarom’ van Meister Eckhart navolgenswaard?

Mijn eerste antwoord is: nee, want Eckhart (1260-1328) zelf houdt een pleidooi voor een religiositeit ‘zonder wijze’, zonder een speciaal religieus oefentraject, dus ook zonder een route ‘à la Eckhart’. Dit hangt samen met iets veel fundamentelers: hij zoekt naar een leven ‘zonder waarom’, een leven dat zich nu juist aan gene zijde afspeelt van een middel-doelverhouding en van berekening, van: ik doe dit omdat ik er dan iets (liefst iets meer) voor terugkrijg. Dit leven speelt zich af buiten het bereik van religieuze verdiensten of beloningen. Op zijn manier is Eckhart een mysticus die de genade vooropstelt.

Dit leven zonder waarom is een leven in een andere dimensie. Deze dimensie noemt Eckhart de oergrond of de eenheid achter en onder alle verscheidenheid en veelheid. De ‘burcht van de ziel’ of de ‘zielevonk’ in de mens deelt in die eenheid en eeuwigheid. Deze visie irriteert veel mensen vandaag de dag. Want hoe kun je nu alle diversiteit, alle verschillen tussen mensen, culturen en religies dichtsmeren met zo’n eenheidsfilosofie? Dat doet toch geen recht aan die verschillen? Het is lastig hem goed te verstaan. In zekere zin vertoont Eckharts denken een spagaat, ja een paradox. Zeker, hij benadrukt de oorspronkelijke eenheid van alles, zoals deze ‘voor de schepping’ bestond en bestaat. Maar die werkelijkheidsdimensie is onvoorstelbaar anders dan onze dagdagelijkse werkelijkheid en ervaringen. Juist omdat die dimensie zo anders is, herleidt hij onze werkelijkheid er niet toe. Eerder is het zo dat die eenheidservaring moet ‘doorbreken’ en binnenkomen in onze belevingswereld. Dat lijkt me van belang: je openstellen voor een dimensie die niet het projectiescherm is van je eigen verlangens.

Hoewel Eckhart geen methode heeft, houdt hij wel een pleidooi. Hij wil dat wij ons ‘laten’: het onwezenlijke achterlaten (ook onze Godsbeelden die met eigenbelang zijn vol gehangen), God toelaten in onze ziel en ons aan Hem toevertrouwen. Hij wil – en dat wil ook de begijn Marguerite Porete (ca 1250-1310) met wier denken hij verwant is – dat daarmee onze ziel geheel omgevormd wordt, en dat ze wordt opgenomen in de dimensie van eenheid en eeuwigheid, die zelfs van ‘voor God’ zijn. Eckharts visie op God en mens, tijd en eeuwigheid is heel dynamisch. Er is voortdurend een heen en weer. Want voortdurend schept God de diversiteit in ons bestaan. En voortdurend leidt Hij ons eruit weg.

Eckharts visie op de mens staat ver af van de mondige mens van de Verlichting of de romantische mens die op zoek is naar zijn diepste, authentieke zelf. Voor Eckhart is dat zelf geen eindpunt, maar juist een beginpunt. Hij zoekt naar het moment waarop de hardstenen kern van moderne het ik zijn smeltpunt vindt. Dient dat smeltpunt zich aan, dan begint een andere manier van leven, met God, met elkaar, met jezelf. Een leven ‘zonder waarom’.

Leo Oosterveen OP begeleidt samen met  lekendominicanen Evert van den Berg en Dorry de Beijer het weekend 'Leven zonder waarom' van vrijdag 16 augustus t/m zondag 18 augustus 2013.
Meer informatie hierover vindt u hier>>

Terug

Wanneer is er wat te doen?

Kalender wordt geladen...

Bekijk het volledige overzicht >

Volg ons op Twitter Twitter icon

Ontvang onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte en meld u aan voor de nieuwsbrief
Aanmelden

Lees hier de Kloosterkrant

Het Klooster in beeld