MENU

Leren Liefhebben door Vincent Duindam

Bij ruzie, pijn en conflicten is de eerste en meest essentiële stap het doorbreken van je automatismen, je voorspelbare reacties. Erken dat dit zo is, maar volg je impulsen niet meteen. Doe of zeg nog niets. Zorg eerst voor rust en overzicht, bijvoorbeeld door een mantra te gebruiken.

Dit  artikel verschijnt in Geloven Onderweg, najaar 2013
Door Vincent Duindam, psycholoog, docent en auteur. Schrijft  


Op zoek naar een wederhelft?
Je hoeft liefhebben toch niet te ‘leren’? Als je de goede persoon tegenkomt, gaat alles vanzelf. Er is veel veranderd in de manier waarop we over relaties denken. De leeftijd waarop de eerste erotische contacten plaatsvinden, is sterk gedaald. We trouwen vaak pas, nadat we een tijd hebben samengewoond, of we trouwen niet. Niemand kijkt ervan op, wanneer mensen een relatie beëindigen en een nieuwe relatie aangaan. Maar één opvatting lijkt onaantastbaar te zijn: de opvatting dat de relatie die je hebt, je gelukkig moet maken. Ergens ter wereld moet iemand zijn die mij gelukkig kan maken, denken we. En als ik deze wederhelft gevonden heb, zal onze relatie een veilige haven vormen. Lukt het niet met jou, dan misschien met een volgende kandidaat.

In het verleden was ik betrokken bij praatgroepen na een (echt)scheiding. De mannen in de mannengroepen stapten graag over naar gemengde groepen. Vooral ook om weer om zich heen te kijken naar een nieuwe partner … met wie het wél zou gaan lukken. Toch blijkt je partner altijd 'een gebruiksaanwijzing' te hebben. En jij zelf misschien ook wel ... Je partner willen veranderen werkt niet. En bij een volgende partner kom je ook jezelf weer tegen. De enige conclusie kan zijn: het begint bij jouzelf. Wat kun je doen? Alle grote spirituele tradities (én de positieve psychologie) bieden hier handvatten en tips voor. Je relatie kan een sadhana worden, zoals dat heet in het boeddhisme: niet alleen maar een manier om het zo fijn mogelijk te hebben, eerder een kans om je innerlijk te ontwikkelen. Het gaat erom inzicht te krijgen in je eigen (ook lastige) kanten en daar vrij en speels mee om te gaan. Het belangrijkste is dat je niet leeft als ‘een stuitbal’: op en neer gekaatst in patronen die altijd hetzelfde zijn. Spiritualiteit betekent dat je vrij leeft en niet op de automatische piloot. Humor is daar ook belangrijk bij. Verder gaan we in op conflicten, oude pijn, vergeving, seks …

Werken aan je eigen gebruiksaanwijzing
Wij zijn vaak geneigd de ‘gebruiksaanwijzing’ van de ander te bekritiseren: “Waarom reageer jij altijd zó, als ik dat doe?” Partners weten 'op welke knoppen ze moeten drukken' om de ander op de kast te krijgen. Bij de praatgroepen na echtscheiding was dat heel duidelijk. Aanvankelijk zag men alleen het aandeel van de ander, zelf was men de ‘vermoorde onschuld’. Maar wanneer we vroegen: “Hoe krijg je je (ex-)partner in 10 seconden op de kast?”, dan kwamen de tongen los.

Daarom is het beter om aan je eigen gebruiksaanwijzing te werken. Waarom re-ageer ik eigenlijk altijd zus, als mijn partner zo doet? Ik ben toch geen stuitbal? 'Als je dit (bij mij) wilt bereiken, moet je dat doen.' Zo zit ik nu eenmaal in elkaar, ‘zo ben ik gebakken’ hoor je ook wel eens. Zou je niet liever vrijer zijn in je reacties? Zo’n gebruiksaanwijzing, dat zijn eigenlijk je ‘geconditioneerde reacties’, zoals ze in het hindoeïsme en boeddhisme zeggen. 'Leven op de automatische piloot' is ook een goede manier om dit te omschrijven. Je kunt je hiervan bevrijden. En eigenlijk is dat ook het doel van alle spirituele ontwikkeling.

In de boeddhistische visie is je relatie een sadhana: niet primair een situatie die je gelukkig maakt, maar een situatie waarin je je kunt ontwikkelen. Die ontwikkeling zal je uiteindelijk gelukkig maken. Ook in het Westen vindt deze visie steeds meer weerklank. In een sadhana werk je aan je eigen gebruiksaanwijzing.
De belangrijkste les die een relatie je kan leren, is om naar jezelf te kijken. Je partner krijgt vaak een heel andere kant van je te zien dan dat wat je als imago aan de buitenwereld toont, en dat spiegelt hij of zij naar je terug. De voorgehou-den spiegel moet ons uitnodigen onze eigen binnenwereld te onderzoeken. Dat vermijden we vaak liever. Toch liggen juist daar de veranderingsmogelijkheden. Als je je ‘binnenkant’ op orde begint te brengen, zul je merken dat de relatie met je partner, en met anderen in het algemeen, veel beter wordt. En het vermogen om lief te hebben, groeit mee. Het grootste christelijke voorbeeld hiervan is voor mij Franciscus van Assisi. Hij bad tot God of zijn verlangen om lief te hebben mocht toenemen. Maar hetzelfde principe kom je tegen in hindoeïsme en boeddhisme. De Indiase meester Eknath Easwaran zei: “Als je iemand anders beschouwt als een persoon die jou liefde kan geven, dan is je liefde eigenlijk nep.”

Oude pijn herkennen
Hoe komt het toch dat juist in intieme relaties zoveel pijn is? Het gaat bijna altijd om oude pijn, oude kwetsuren, die sluimeren en juist in liefdesrelaties weer ge-wekt worden. We dragen allemaal een stapel oude stenen met ons mee. Eckhart Tolle gebruikt hiervoor de term pijnlichaam. Je pijnlichaam is een energieveld in je, dat de controle van jou overneemt, als je niet heel alert bent. Dan val je samen met je pijnlijke gevoelens zoals woede, verdriet, gekwetstheid, rouw. Op dat moment kun je alleen nog maar vanuit die energie reageren. Eigenlijk ben je op zoek naar nog meer pijn, zonder dat je je daarvan bewust bent.

Je partner heeft natuurlijk ook gevoeligheden. En vaak sluiten de pijnpatronen op elkaar aan. De een wordt heel kritisch. De ander is gekwetst en trekt zich terug. Of reageert agressief. In veel partnerrelaties speelt zich dan een voorspelbaar scenario af. Je weet wat je partner gaat zeggen of doen. Zelf reageer je ook weer zoals je altijd reageert. En er lijkt niets aan te doen te zijn. Je vervalt in automa-tismen en de pijn van de een verwondt ook de ander. Je bent allebei niet langer meer ‘aanwezig’. Reacties roepen elkaar op. Er ontstaat een efficiënte pijnmachine die steeds meer pijn produceert.
Als het te lang duurt, wordt de pijn te groot, raken mensen van elkaar vervreemd en gaan ze uit elkaar. Hoe zijn dit soort patronen te doorbreken? Door je automatische piloot uit te schakelen. Door niet langer samen te vallen met die kritische of angstige stem in je, dat razende gevoel. En dat verkrampte lichaam.

Wakker worden uit de pijn
Bij ruzie, pijn en conflicten is de eerste en meest essentiële stap het doorbreken van de automatismen. Dit doe je door eerst te erkennen dat de situatie nu is zoals ze is. Geef je innerlijke weerstand op. Richt je vooral op je eigen pijn, je eigen impulsen. Maar volg je impulsen niet meteen. Doe nog niets, zeg nog niets. Je kunt een mantra gebruiken om rust en overzicht te brengen. Houd het bij jezelf. Op het pijnlichaam van je partner hoef je niet te letten. Ga dat ook niet benoemen of analyseren. Bezie liever je eigen onrust, je kritische stem, je angsten en andere negatieve emoties. Wees erbij aanwezig zonder te oordelen.

Laat irritaties een signaal voor je zijn om ‘uit je hoofd te komen’ en je lijf in te gaan. Mediteer op je lichaamsgevoel. Waar zit de pijn?
In het psychologisch perspectief is het van belang om dingen uit te praten. Dat kan zijn nut hebben. Maar misschien kun je ook eens experimenteren met samen stil zijn. Een hooglopende ruzie is niet het beste moment om dit te oefenen. In dat geval kun je beter eerst elk een eigen wandeling (met je mantra) maken, en elkaar daarna weer opnieuw ontmoeten. Bij kleinere hobbels kun je samen stil wandelen, of rustig in de kamer zitten. Grote kans dat jullie er na enige tijd om moeten lachen.

Vincent Duindam, Leren liefhebben, Bezinning en spiritualiteit voor jou en je partner, Ten Have, 2013

Dagworkshop Leren liefhebben onder leiding van Vincent Duindam
Zaterdag 12 oktober 2013 van 10.00 - 17.00 uur
Zaterdag 7 december 2013 van 10.00 - 17.00 uur
Meer informatie en aanmelding>>

Terug

Wanneer is er wat te doen?

Kalender wordt geladen...

Bekijk het volledige overzicht >

Volg ons op Twitter Twitter icon

Ontvang onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte en meld u aan voor de nieuwsbrief
Aanmelden

Lees hier de Kloosterkrant

Het Klooster in beeld