MENU

Leergang Vrijheid en het Goede Leven

Wijsheidsperspectieven op werk en bestaan!




Vrijheid en het goede leven zijn twee belangrijke pijlers in het leven van de moderne mens. We willen ruimte hebben om ons leven naar eigen inzicht vorm te geven en tegelijk een leven leiden dat goed en zinvol is. Maar hoe geef je hier concreet handen en voeten aan, op het werk en privé? Zijn die twee - vrijheid en ‘goed/zinvol leven’ - eigenlijk wel zo eenvoudig te verenigen? Brengt onze vrijheidsopvatting het goede leven dichterbij of staat ze dit juist in de weg?

Inzicht in dit soort vragen ontstaat meestal niet vanzelf. Nadenken, jezelf openstellen, ervaringen en argumenten delen, je overtuigingen bijstellen, het kost veel tijd en moeite die we vaak niet of nauwelijks hebben. Een drukke baan, kinderen, sport en social media… vindt maar eens een geschikt moment. Toch is die reflectie noodzakelijk om doelen te stellen. Om overwogen beslissingen te nemen en jezelf te evalueren. Het helpt om oude opvattingen overboord te gooien en nieuwe perspectieven en inzichten de ruimte te geven. Om knopen door te hakken en het roer om te gooien, als dat nodig is.

De leergang bestaat uit vier etmalen, waarin de activiteiten steeds zijn ingebed in het ritme van het klooster. Tijdens de leergang verkennen we het thema van de vrijheid in relatie tot enkele centrale dimensies van het goede leven: de ander, vrijheid en technologische ontwikkelingen en zinvol leven. Verschillende denkers, waaronder Plato, Nietzsche, Kierkegaard, Arendt, Buber en Frankl zullen hierbij als gids en spiegel fungeren. Aan de hand van film en dialoog worden de deelthema’s verder verkend en verdiept. Langs deze weg opent zich een nieuw en verrijkend perspectief op wie je bent,  op je omgeving en op het bestaan als zodanig.

Blok 1 Vrijheid en het goede leven: een eerste verkenning
Vrijheid is voor de meeste mensen iets vanzelfsprekends, iets dat voor lief wordt genomen. We hebben niet langer één duidelijke positie binnen een sociale structuur maar vervullen tientallen ‘rollen’ tegelijkertijd met talloze keuzemogelijkheden. Deze overvloed aan posities en keuzes is duizelingwekkend en maakt het aantal verantwoordelijkheden dat daarbij hoort ook oneindig groot. Tegelijkertijd voelen we ons ogenschijnlijk vrijer dan ooit. Ogenschijnlijk, want zijn we eigenlijk wel zo vrij als we zelf denken? Wat bedoelen we eigenlijk met vrijheid en hoe verhoudt zich deze vrijheidsopvatting tot ‘het goede leven’? Hoe kijken we met andere woorden naar de totaliteit van ons leven en hoe is dit leven ook op te vatten als een ‘goed leven’?

Ervaringen rond vrijheid en het goede leven zijn door de geschiedenis heen voortdurend aan verandering onderhevig. Juist daarom kunnen eerdere denkers en culturen op dit punt waardevolle inzichten aanreiken. Enerzijds door het betrekkelijke van onze eigen ideeën rond deze thema’s te doen laten inzien, anderzijds door vragen op te roepen en nieuwe perspectieven aan te reiken.

Tijdens dit eerste etmaal gaan we op zoek naar de betekenis van vrijheid en het goede leven, zowel voor ons persoonlijk als bij mensen en culturen voor ons. We krijgen inzicht in het ontstaan en de betekenis van het moderne, autonome individu in relatie tot opvattingen van wat het goede leven is. Onder andere Descartes en Rousseau zullen inspiratie en richting aan deze zoektocht geven.

Blok 2 Vrijheid en de ander
‘Alle werkelijke leven is ontmoeting’, schrijft de filosoof Martin Buber. Het klinkt mooi, maar in werkelijkheid worstelt vrijwel iedereen met de spanning tussen zichzelf en de ander, met de vraag waar het ik ophoudt en de ander begint. Individuele vrijheid heeft, naast grote uitdagingen en mogelijkheden, ook schaduwkanten. Zo kan een (te) sterk op het eigen ik gerichte vrijheid een belemmering zijn voor een werkelijke betrokkenheid bij anderen. Voor het aangaan van duurzame en hechte contacten en vriendschappen. Bovendien leven we in een gejaagde en veeleisende samenleving waarin de druk om leuk, succesvol en slim te zijn enorm is. Het belang van sociale verbondenheid en ik-overstijgende idealen komt er daardoor al snel te karig vanaf.

Hoe kunnen we denken over sociale verbondenheid als onderdeel van het goede leven? En hoe kan individuele vrijheid bijdragen aan een harmonieuze omgang met anderen? Aan de hand van film en dialoog onderzoeken we het spanningsveld tussen ik en de ander, tussen individualiteit en gezamenlijkheid en tussen innerlijkheid en uiterlijkheid. Aristoteles, Kierkegaard, Hillesum en andere denkers vergezellen ons tijdens deze zoektocht en houden een interessante en verrassende spiegel voor.

Blok 3 Vrijheid en technologische ontwikkelingen
Hoe kunnen we ons verhouden tot de stortvloed aan technologische ontwikkelingen, in het licht van onze persoonlijke vrijheid? Technische apparaten hebben ons bestaan in veel opzichten verbeterd en vergemakkelijkt. Dankzij het internet beschikken we over oneindig veel informatie en zijn mensen en groepen in staat snel en makkelijk verbinding met elkaar te maken. Via social media is het maken en onderhouden van contacten een fluitje van een cent.

Naast de voordelen heeft de alomtegenwoordigheid van ICT ook schaduwkanten. Lopen we niet het risico te afhankelijk te worden van algoritmes en robots? In hoeverre zijn we ons geheugen, ons denken en onze besluiten meer en meer aan het uitbesteden aan mobiele telefoons, intelligente datacentra en grote marketingbedrijven? En wat doet social media met ons zelfbeeld en onze privacy?

Technologische ontwikkelingen hebben niet alleen impact op het persoonlijke leven, maar ook op de bredere domeinen van politiek, religie en cultuur. Hoe dan ook is de relatie tussen mens en wereld onder invloed van de moderne technologie radicaal aan het veranderen. Tijdens dit etmaal onderzoeken we onze verhouding tot techniek in relatie tot het goede leven, zowel op persoonlijk als maatschappelijk niveau. Naast film en gesprek zullen verschillende denkers de revue passeren en het thema van reliëf en diepte voorzien.

Blok 4 Vrijheid en de zoektocht naar een zinvol leven
In dit afsluitende etmaal onderzoeken we een derde centrale dimensie van het bestaan. Het is de dimensie van zin, van zinvol en betekenisvol leven. Door het wegvallen van vaste maatschappelijke structuren, door secularisatie en door de moderne ‘tirannie van perfectie’, is bij veel mensen een leegte ontstaan. Een gebrek aan betekenis en zin. Het goede leven en een zinvol leven zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: als mensen hun leven als leeg en zinloos ervaren zullen ze hun leven niet snel meer goed of geslaagd noemen. Maar wat is deze zin van het leven? Wat is eigenlijk een zinvol of betekenisvol leven?

De zinvraag heeft vele denkers, dichters en kunstenaars van alle tijden diepgaand beziggehouden. Voor ieder mens is de dimensie van zin en betekenis tot op zekere hoogte aanwezig. Toch komt deze dimensie in onze tijd - op school, in de media en op het werk - maar beperkt of zelfs helemaal niet aan bod. Dat is op z’n minst opmerkelijk, nu de zinvraag juist zovelen in toenemende mate bezighoudt.

Tijdens dit afsluitende etmaal verkennen we de dimensie van een zinvol en betekenisvol leven, ook in samenhang met de dimensies van relaties en technologie. Aan de hand van een film  komen verschillende zinthema’s aan bod zoals de strijd tussen goed en kwaad, de zoektocht van de mens naar een hogere bestemming en het omgaan met teleurstellingen en tegenstand. Daarnaast gaan we te rade bij Taylor, Nietzsche, Dostojewski en andere auteurs. Zo krijgen we tijdens dit laatst etmaal zicht op een rijker en meer integraal idee van het goede leven. Een leven dat enerzijds recht doet aan het geheel van het bestaan en dat anderzijds ook  de vrijheid van het individu intact laat en respecteert.


Meer informatie

Data

  • Vrijdag 10 mei 11.30 uur t/m zaterdag 11 mei 2019 16.00 uur
    Code: 19176
  • Vrijdag 21 juni 11.30 uur t/m zaterdag 22 juni 2019 16.00 uur
    Code: 19178
  • Vrijdag 27 september 11.30 uur t/m zaterdag 28 september 2019 16.00 uur
    Code: 19179
  • Vrijdag 29 november 11.30 uur t/m zaterdag 30 november 2019 16.00 uur
    Code: 19177

Kosten

  • Ik volg de complete leergang  € 965,-
  • Ik volg een blok van de leergang  € 285,-
  • Ik volg de complete leergang en kan het bedrag declareren  € 1365,-
  • Ik volg een blok van de leergang en kan het bedrag declareren  € 385,-
  • NB: voor de complete leergang is de toeslag voor een 1pk 78,-

Begeleiding


  • Welmoed Vlieger studeerde Wetenschap van Godsdienst & Levensbeschouwing en vervolgens Wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam. Zij werkt momenteel aan een promotieonderzoek over innerlijkheid en politiek aan de VU en is columnist bij dagblad Trouw. Meer informatie: www.welmoedvlieger.nl

Ontvang onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte en meld u aan voor de nieuwsbrief
Aanmelden

Lees hier de Kloosterkrant

Het Klooster in beeld